جمعى از علما

621

جامع المقدمات ( جامعه مدرسين ) ( فارسي )

فصل : [ اقسام معرف ] معرّف بر چهار قسم است : اوّل حدّ تامّ ، وآن مركّب باشد از جنس قريب وفصل قريب ، چون حيوان ناطق در تعريف انسان . دوّم : حدّ ناقص وآن مركّب باشد از جنس بعيد وفصل قريب ، چون جسم نامى ناطق يا جسم ناطق يا جوهر ناطق در تعريف انسان . سيّم : رسم تامّ وآن مركّب باشد از جنس قريب وخاصّه ، چون حيوان ضاحك در تعريف انسان . چهارم : رسم ناقص وآن مركّب باشد از جنس بعيد وخاصّه ، چون جسم نامى ضاحك يا جسم ضاحك يا جوهر ضاحك در تعريف انسان ، وشايد كه رسم ناقص مركّب باشد از عرض عامّ وخاصّه ، چون « ماشى ضاحك » در تعريف انسان . ونزد أهل أصول وعربيّه ، معرّف را با جميع اقسام ، حدّ خوانند . فصل : [ عدم جواز استعمال ألفاظ مجازيّه ومشتركه در تعريفات ] استعمال ألفاظ مجازيّه ومشتركه در تعريفات جايز نيست إلّا وقتي كه قرينهء واضحه باشد چون « عين جاريه » . فصل : [ مشكل بودن دانستن حقايق أشياء موجوده در خارج ] بدان‌كه دانستن حقايق أشياء موجوده در خارج چون انسان وفرس ومانند آن وتميز كردن ميان أجناس وفصول آنها وميان اعراض عامّه وخاصّهء آنها در غايت اشكال است وامّا دانستن حقايق مفهومات اصطلاحيّه وتميز كردن ميان أجناس واعراض عامّه وميان فصول و